Koalisyon mu, Kohabitasyon mu?

[Tahmini Okuma Süresi: 4 Dk. 10 Sn.]

Siyasi Kohabitasyon (Cohabitation Çift Başlılık) Fransız 5. Cumhuriyetinin istemeden de olsa politik literatüre kattığı bir kavramdır. Kohabitasyon, başkanın ve hükümetin üye ve başkanının farklı siyasi görüşlerden geldiği zaman ortaya çıkan bir durumdur. Yarıbaşkanlık sisteminin demokrasi kurumlarında ortaya çıkarma olasılığı olan demokrasi kurumları olan başkanlık ve başbakanlık makamları arasındaki çatışma durumudur. Türkiye’de adı konulmasa dqa halkın seçtiği bir Cumhurbaşkanının olması ve 1 Kasım 2015 seçimleri sonrası ortaya çıkması muhtemel tabloda Recep Tayyip Erdoğan’ın siyasi görüşünü içinde barındırmayan bir hükümet yapısının oluşma ihtimali bulunmaktadır. Bu sebeple kohabitasyon hakkında biraz bilgi sahibi olmakta fayda görüyorum.

1990’dan sonra yaşanan bazı kohabitasyon örneklerini inceleyelim. Nijer’de 1993 seçimlerinde hiçbir parti çoğunluğu elde edemedi. Mart 1993’te CDS’nin adayı Mahamane Ousmane %55’le seçimi kazandı. Nisan 1993’te Ousmane PNDS’den Mohamadau Issofou’yu başbakan olarak ataddı. (PNDS 2. Seçimde Ousmane’ı desteklemişti.) Eylül 1994’te PNDS koalisyondan çekildi ve MNSD ile bir işbirliğine girdi ve (Önceki Hükümet Partisi)yeniden seçim yapıldı. Seçim sonucunda MNSD’den Hama Amadou başbakan seçildi ve hükümette başkanın partisinden hiç temsilci kalmadı. Böylelikle Kohabilitasyon dönemi başladı. Bu dönemde yönetsel bir kriz hakim oldu. Demokrasinin kurumları arasındaki bu çatışma ülkeyi yönetilmez hale düşürdü ve 27 Ocak 1996’da başkan tam da meclisi tekrar fesetmeyi düşünürken asker müdahale etti. Nijer’,n ilk demokrasi denemesi başarısız olmuştu.

Bu 1990 sonrasında yaşanan 14 ülkenin yaşadığı 23 kohabitasyon süreci arasındaki yegane askeri müdahale ile sonuçlanan örnek olsa da Kohabitasyonun, uzlaşma kültürü oturmamış olan ülkelerde tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösteren bir örnek olması açısından önemlidir.

Moğolistan demokrasisinin ilk 10 yılının 7 yılını kohabitasyon ile geçirdi. Buna rağmen demokrasisini yaşatabildi. Aynı dönemde Polonya, 6 yıl kohabitasyon yaşamasına rağmen demokraside kalmayı başardı. Sao Tome’de demokrasisinin ilk yıllarında kohabitasyon yaşamasına rağmen, demokrasisini ayakta tutabildi. Bulgaristan (1997), Litvanya (2004) Sao Tome (2005) kohabitasyon süreçleri, askeri müdahaleyle bitmese de seçimlerle de bitmedi. Bulgaristan’da koalisyon yıkıldı, Litvanya’da başkan aleyhine tahkikat açıldı.

Bu süreçte yaşanan politik kohabitasyon süreçleri aşağıda verilmektedir. Bu ülkelerde bu dönemde yaşanan toplumsal olaylar, ekonomik durum, büyüme, enflasyon, Gayrisafi Milli Hasıla, Hükümet yapıları ve hükümet süreleri, hükümet krizleri, etnik ve inanç temelli bölünmelerin incelenmesini siyasal bilimler araştırmacılarına bırakıyorum.

Ülke Kohabitasyon
 Başlangıç Bitiş
Finlandiya Nis.91 Mar.94
Mar.94 Nis.95
Nis.07 Haz.11
Polonya Ara.91 Oca.96
Eki.97 Eki.01
Kas.07
Moğolistan Haz.93 Tem.96
Haz.97 Tem.00
Sao Tome Eki.94 Eyl.01
Mar.04 Haz.05
Bulgaristan Oca.95 Oca.97
Tem.01 Ağu.05
Nijer Şub.95 Oca.96
Litvanya Kas.96 Şub.98
Şub.03 Nis.04
Makedonya Kas.02 May.04
Ağu.06
Slovakya Haz.04 Tem.06
Slovenya Kas.04 Oca.06
Senegal Eki.05 Kas.05
Sırbistan Kas.06 May.07
Romanya Nis.07 Ara.08
Cape Verde Eyl.11

 

Koalisyonla, kohabitasyonun bir anlık örneğiniAnayasa kitapçığını, Başbakan Bülent Ecevit’e fırlatan bir cumhurbaşkanı olan Ahmet Necdet Sezer ile yaşamıştık. Sonrası malum devaluasyon, kriz, batan bankalar, batık krediler ve tam anlamıyla yaşanan bir ekonomik buhran.

Şimdi bu bir anlık süreyi, bir yıla genişletmeyi teklif ediyorum. Maalesef anayasal altyapısını oluşturmadan halk tarafından seçilmesine müsaade edilen bir Cumhurbaşkanı olan Recep Tayyip Erdoğan ve karşısında bir blok hükümeti Bahçeli’li, Kılıçdaroğlu’lu ve Demirtaş’lı. Sonra da cümbüşü seyreyleyin dostlar.

Oyunu Değiştir Kardeşim….

Genel

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir